Francuski predsjednik Emmanuel Macron sastao se 9. septembra u Parizu s predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem, samo dva dana nakon sahrane ratnog zločinca Ratka Mladića u Beogradu, a okolnosti susreta izazvale su nezadovoljstvo u dijelu evropskih diplomatskih krugova, piše francuski portal Off Investigation.
Prema navodima ovog portala, susret nije bio naveden u prvobitnom zvaničnom dnevnom redu francuskog predsjednika, već ga je Macronov komunikacijski tim naknadno uvrstio u program. Razgovor je održan na marginama Međunarodnog svemirskog samita u Parizu.
Vučić je, za razliku od francuske strane, susret javno promovisao. Objavio je videosnimke na Instagramu i zahvalio, kako je naveo, „dragom prijatelju Macronu na dugom i produktivnom razgovoru“, kao i na „snažnoj podršci Srbiji“ i ličnoj posvećenosti francuskog predsjednika unapređenju odnosa dvije zemlje.
Off Investigation, međutim, navodi da Jelisejska palata nije bila zainteresovana za toliku javnu ekspoziciju razgovora. Posebnu pažnju francuski portal posvećuje vremenu održavanja sastanka – svega 48 sati nakon sahrane Ratka Mladića u Beogradu.
Ratko Mladić, nekadašnji komandant Vojske entiteta RS, pravosnažno je osuđen na doživotni zatvor za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine počinjene tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Njegova sahrana u Beogradu održana je uz vojne i državne počasti i prisustvo visokih zvaničnika Srbije. Vučić nije lično prisustvovao sahrani, ali su na njoj bili predstavnici vlasti Srbije, a prisustvovao je i njegov sin. Pogrebnu službu predvodio je patrijarh Srpske pravoslavne crkve Porfirije.
Način na koji je Srbija ispratila pravosnažno osuđenog ratnog zločinca izazvao je brojne kritike u Evropi, posebno u kontekstu statusa Srbije kao zemlje kandidata za članstvo u Evropskoj uniji.
Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen osudila je prisustvo srbijanskih zvaničnika na Mladićevoj sahrani, dok je evropska komesarka za proširenje Marta Kos poručila da je veličanje ratnih zločinaca nespojivo s vrijednostima Evropske unije.
Prema diplomatskim izvorima na koje se poziva Off Investigation, Pariz dijeli stavove evropskih zvaničnika da je veličanje ratnih zločinaca suprotno temeljnim vrijednostima EU. Jelisejska palata se, međutim, nije javno oglašavala povodom Mladićeve sahrane.
U pozadini i milijarde eura vrijedni poslovi
Francuski portal susret Macrona i Vučića stavlja i u kontekst sve intenzivnije vojne saradnje Francuske i Srbije.
Tokom Macronove posjete Beogradu u augustu 2024. godine dogovorena je prodaja 12 francuskih borbenih aviona Rafale Srbiji, posao vrijedan oko 2,7 milijardi eura.
Saradnja se nastavila, a srbijanska delegacija je tokom ovogodišnjeg sajma naoružanja Eurosatory najavila nove velike poslove s francuskim kompanijama Dassault i Thales.
Srbija istovremeno razvija vojnu saradnju i s Izraelom. Kompanija Elbit Systems sklopila je ugovore o prodaji dronova Hermes, artiljerijskih sistema i raketa, dok je Vučić najavio i zajednički srbijansko-izraelski projekat proizvodnje borbenih dronova.
Upravo spoj evropskih kritika upućenih Srbiji zbog odnosa prema ratnim zločincima i istovremenog jačanja francusko-srbijanske vojne saradnje učinio je Macronov susret s Vučićem posebno osjetljivim. Prema Off Investigationu, činjenica da je francuski predsjednik primio Vučića svega dva dana nakon Mladićeve sahrane izazvala je nelagodu i nezadovoljstvo u dijelu francuskih i evropskih diplomatskih krugova.
