Najnoviji izvještaj Evropske komisije o Bosni i Hercegovini za 2026. godinu ukazuje na ozbiljne nepravilnosti u radu Tužilaštva BiH, uključujući donošenje odluka bez zakonskog osnova, neopravdane premještaje tužilaca i obustavljanje istraga u značajnim predmetima bez odgovarajućeg pravnog obrazloženja. Posebno su problematizovani postupci koji mogu ugroziti nezavisnost tužilaca u politički osjetljivim predmetima.
Evropska komisija u dokumentu objavljenom 4. novembra upozorava na pogoršanje unutrašnjih odnosa u Tužilaštvu BiH, kojim rukovodi glavni tužilac Milanko Kajganić, kao i na nedovoljnu reakciju institucija nadležnih za zaštitu nezavisnosti pravosuđa.
Evropska komisija upozorava na nezakonitu praksu odlučivanja
Jedan od najozbiljnijih nalaza odnosi se na praksu prema kojoj grupe od dva ili više tužilaca moraju postići konsenzus prilikom donošenja odluka u takozvanim osjetljivim predmetima.
Evropska komisija izričito navodi da takav način odlučivanja nema zakonsko uporište, značajno narušava nezavisnost postupajućeg tužioca kojem je predmet dodijeljen i stvara rizik od slabljenja njegove odgovornosti.
To znači da odluke u pojedinim predmetima zavise od saglasnosti više tužilaca, umjesto da ih samostalno donosi postupajući tužilac u okviru zakonom propisanih nadležnosti.
Portal Raport navodi da je ovakvu praksu uveo glavni tužilac Milanko Kajganić, tvrdeći da se na taj način omogućava kontrola istraga i optužnica protiv politički utjecajnih osoba. Međutim, Evropska komisija u ovom dijelu izvještaja ne navodi ko je konkretno uveo sporno pravilo niti utvrđuje odgovornost pojedinaca.
Neopravdani premještaji tužilaca i obustavljene istrage
Dodatne kritike Evropske komisije odnose se na premještaje tužilaca koji su radili na politički osjetljivim predmetima.
U izvještaju se konstatuje da su unutrašnji odnosi u Tužilaštvu BiH vidljivo pogoršani nakon neopravdanih premještaja, dok su istrage u istaknutim predmetima obustavljane bez zakonski opravdanog obrazloženja.
Raport ove nalaze povezuje sa slučajem Džermina Pašića, zamjenika glavnog tužioca i nekadašnjeg rukovodioca Posebnog odjela za organizovani kriminal, privredni kriminal i korupciju.
Pašić je ranije premješten s rukovodeće pozicije, a prema pisanju Raporta, taj potez povezan je s njegovim radom na politički osjetljivim istragama, uključujući predmet protiv Milorada Dodika, Radovana Viškovića i Nenada Stevandića.
Ipak, u samom izvještaju Evropske komisije ne spominju se Pašićevo ime niti konkretni predmeti na koje se odnose nalazi o premještajima i obustavljenim istragama.
Kritike upućene i VSTV-u BiH
Evropska komisija posebno je kritikovala Visoko sudsko i tužilačko vijeće BiH i Ured disciplinskog tužioca zbog neadekvatnog postupanja po pritužbama koje se odnose na pritiske i premještaje tužilaca.
Prema ocjeni Komisije, ove institucije nisu na odgovarajući i efikasan način riješile povezane pritužbe, dok je odgovor VSTV-a na prijave neprimjerenih utjecaja na pravosuđe bio nedosljedan.
U izvještaju se upozorava i na slab učinak disciplinskih postupaka, uprkos njihovom relativno velikom broju. Posebno se problematizuje izostanak odgovarajućih mjera za ozbiljna kršenja pravosudnog integriteta.
Takvi nalazi dodatno otvaraju pitanje efikasnosti mehanizama koji bi trebali štititi nezavisnost sudija i tužilaca, ali i osigurati njihovu odgovornost za postupanje u predmetima.
Borba protiv visoke korupcije i dalje bez napretka
Evropska komisija u izvještaju za 2026. godinu konstatuje da Bosna i Hercegovina nije ostvarila napredak u borbi protiv korupcije.
Posebno zabrinjava mali broj pravosnažnih presuda u predmetima visoke korupcije, kao i problemi u saradnji policijskih i tužilačkih institucija.
Brisel upozorava da politički pritisci, proceduralne nepravilnosti i nedovoljna efikasnost pravosudnih organa nastavljaju otežavati procesuiranje složenih korupcijskih predmeta.
Od Bosne i Hercegovine traži se jačanje nezavisnosti pravosuđa, efikasnije provođenje istraga i ostvarivanje konkretnih rezultata u procesuiranju korupcije na visokom nivou.
Izvještaj Evropske komisije obuhvata period od 1. septembra 2025. do 1. septembra 2026. godine, a nalazi o radu Tužilaštva BiH i VSTV-a sadržani su u dijelu posvećenom vladavini prava, nezavisnosti pravosuđa i borbi protiv korupcije.
