Rezultati Općih izbora još jednom pokazuju specifičnost izbornog sistema u Bosni i Hercegovini – veliki broj pojedinačnih glasova ne mora nužno značiti i osvajanje zastupničkog mandata.
Dobar primjer je Salko Zildžić, kandidat SDA u izbornoj jedinici 403 za Predstavnički dom Parlamenta Federacije BiH. Prema trenutnim rezultatima, Zildžić je osvojio 3.692 pojedinačna glasa, odnosno podršku 19,06 posto birača koji su glasali za njegovu listu.
Ipak, to mu nije bilo dovoljno za ulazak u Predstavnički dom Parlamenta FBiH.
Razlog nije njegov slab pojedinačni rezultat, nego način na koji se mandati raspoređuju. Birači prvo svojim glasovima određuju koliko će mandata pripasti pojedinoj političkoj stranci ili koaliciji u konkretnoj izbornoj jedinici, a tek potom se određuje kojim kandidatima sa te liste pripadaju osvojeni mandati.
Zildžić imao više glasova od devet kandidata koji ulaze
Koliko je izborna matematika zanimljiva najbolje pokazuje poređenje Zildžićevih 3.692 glasa sa kandidatima koji su, prema trenutnoj projekciji, osvojili direktne mandate u izbornim jedinicama 402, 403 i 404.
Zildžić je osvojio više pojedinačnih glasova od čak devet kandidata koji su trenutno na pozicijama koje donose direktan mandat:
- Nihad Krajinović (SDP) – 3.209
- Elzina Pirić (NES BiH–PDA–Naprijed!) – 3.404
- Mijo Matanović (HDZ BiH i partneri) – 2.626
- Mustafa Tabaković (DF/GS) – 2.614
- Admir Čavalić (NiP–SDBiH–SPU BiH) – 2.604
- Amra Nadarević Vodenčarević (Naša stranka) – 2.288
- Nusret Mamić (SDP) – 2.089
- Vedrana Petrović (SDP) – 1.732
- Mustafa Šakić (NiP–SDBiH–SPU BiH) – 1.128
Dakle, Zildžić je imao više glasova od devet od ukupno 16 kandidata koje smo prema trenutnim rezultatima projektovali kao osvajače direktnih mandata u ove tri izborne jedinice.
Posebno je zanimljivo da je njegovih 3.692 glasa više nego trostruko veći rezultat od 1.128 glasova Mustafe Šakića, koji je prema trenutnoj računici na poziciji za direktan mandat u izbornoj jedinici 402.
Zašto Zildžić sa 3.692 glasa ostaje bez direktnog mandata?
Odgovor leži prije svega u rezultatu njegove stranke i konkurenciji unutar iste kandidatske liste.
SDA je u izbornoj jedinici 403, koja obuhvata Tuzlu, Lukavac, Srebrenik i Čelić, prema trenutnoj projekciji osvojila dva direktna mandata.
Na listi SDA ispred Zildžića prema trenutnom poretku nalaze se Irfan Halilagić, koji je osvojio 8.810 glasova, i Edin Vikalo sa 4.735 glasova.
Zildžićevih 3.692 glasa tako ga ostavljaju izvan dva direktna mandata koja pripadaju SDA, bez obzira na to što je pojedinačno dobio više glasova od brojnih kandidata drugih stranaka koji osvajaju mandate.
Nije dovoljno biti među najpopularnijim kandidatima
Da se svih 16 direktnih mandata iz izbornih jedinica 402, 403 i 404 jednostavno dodjeljuje kandidatima prema apsolutnom broju osvojenih glasova, Zildžićev rezultat izgledao bi sasvim drugačije.
Međutim, izborni sistem ne funkcioniše na taj način. Mandati se raspoređuju po izbornim jedinicama i političkim subjektima, pa kandidat sa 1.000 ili 2.000 glasova u određenim okolnostima može osvojiti mandat, dok kandidat druge stranke ili iz druge izborne jedinice sa više od 3.500 glasova može ostati bez njega.
Zildžić je zbog toga dobar primjer koliko je za konačan rezultat kandidata važan i ukupan rezultat njegove liste, broj mandata koje lista osvaja u izbornoj jedinici te rezultat drugih kandidata sa iste liste.
Treba naglasiti da govorimo o projekciji direktnih mandata prema trenutno dostupnim rezultatima. Konačna raspodjela još nije potvrđena, a u ukupnom sastavu Predstavničkog doma FBiH postoje i kompenzacijski mandati, zbog čega konačna lista zastupnika može biti drugačija./Tuzlainfo.ba/
