Studentska lista u Srbiji predstavila je vanjskopolitički program pod nazivom „Studentski plan“, u kojem značajno mjesto zauzimaju Bosna i Hercegovina i položaj entiteta RS. Među najavljenim prioritetima su očuvanje nadležnosti RS-a, preispitivanje primjene bonskih ovlasti visokog predstavnika te proširenje političke i ekonomske saradnje Srbije s ovim bh. entitetom.
Program, predstavljen 12. novembra, obuhvata i odnose Srbije prema Evropskoj uniji, Kosovu, Rusiji, Sjedinjenim Američkim Državama, Kini i susjednim državama, uz najavu promjena u načinu vođenja vanjske politike.
Jedan od ciljeva Studentske liste jeste depolitizacija Ministarstva vanjskih poslova Srbije i diplomatsko-konzularne mreže, uz smanjenje stranačkog uticaja na imenovanja i izbor diplomatskih predstavnika.
Posebni zahtjevi koji se odnose na Bosnu i Hercegovinu
U dijelu programa posvećenom Bosni i Hercegovini Studentska lista naglašava potrebu očuvanja nadležnosti entiteta RS koje proizlaze iz Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Posebno se spominju pitanja entitetskog glasanja u zajedničkim institucijama Bosne i Hercegovine, državne i entitetske imovine te odnosa prema odlukama visokog predstavnika.
„U saradnji s međunarodnom zajednicom, preispitat ćemo dosadašnju praksu primjene tzv. bonskih ovlasti visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu“, navedeno je u dokumentu.
Studentska lista zagovara i izbor visokog predstavnika uz saglasnost Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija, kao i pokretanje diplomatskih i pravnih aktivnosti u slučajevima za koje smatra da predstavljaju prekoračenje ovlasti iz Aneksa 10 Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Riječ je o političkim prijedlozima Studentske liste, a ne o promjenama postojećeg ustavnog i međunarodnopravnog okvira Bosne i Hercegovine.
Planirano jačanje saradnje Srbije i RS-a
Program predviđa proširenje saradnje Srbije i entiteta RS na osnovu Sporazuma o specijalnim paralelnim odnosima.
Ta saradnja obuhvatila bi privredu, industriju, energetiku, saobraćajnu infrastrukturu, poljoprivredu, turizam, obrazovanje, kulturu i univerzitetsku razmjenu.
Posebna pažnja posvećena je i povezivanju institucija te zajedničkim razvojnim projektima.
Iako se u dokumentu naglašava položaj entiteta RS, ustavni okvir Bosne i Hercegovine predviđa da entiteti mogu uspostavljati specijalne paralelne odnose sa susjednim državama samo u skladu sa suverenitetom i teritorijalnim integritetom BiH.
Evropska unija ostaje ključni ekonomski partner
Studentska lista Evropsku uniju prepoznaje kao najvažnijeg ekonomskog partnera Srbije, navodeći da je trgovinska razmjena s članicama EU tokom 2025. godine dostigla približno 60 milijardi eura.
Program predviđa nastavak evropskih integracija, unapređenje vladavine prava i ostvarivanje napretka u pregovaračkim poglavljima 23 i 24, koja se odnose na pravosuđe, osnovna prava, pravdu, slobodu i sigurnost.
Istovremeno se zagovara intenziviranje saradnje s evropskim finansijskim institucijama radi realizacije infrastrukturnih i razvojnih projekata.
Protiv nezavisnosti Kosova, nastavak odnosa s Rusijom
Kada je riječ o Kosovu, Studentska lista ostaje pri stavu da se protivi njegovoj nezavisnosti i članstvu u međunarodnim organizacijama, pozivajući se na Ustav Srbije i Rezoluciju Vijeća sigurnosti UN-a 1244.
Najavljena je i analiza ranijih sporazuma o Kosovu, uključujući mogućnost pokretanja odgovarajućih postupaka ukoliko se utvrde nezakonitosti.
U odnosima s Rusijom zagovara se nastavak bilateralne saradnje, posebno u okviru Vijeća sigurnosti UN-a, dok se istovremeno naglašava poštivanje teritorijalnog integriteta suverenih država, uključujući Ukrajinu.
Studentska lista u programu ne najavljuje automatsko uvođenje sankcija Rusiji, već ističe potrebu procjene njihovih političkih i ekonomskih posljedica.
Saradnja sa SAD-om, Kinom i državama regiona
Sjedinjene Američke Države u programu su označene kao strateški partner Srbije, posebno u oblastima ekonomije, investicija i industrije.
Kina se posmatra kao važan trgovinski partner u Aziji, uz najavu saradnje u infrastrukturi, industriji i razvoju vještačke inteligencije. Naglašava se da bi zajednički projekti morali poštovati domaće zakone, ekološke standarde i prava zaposlenih.
Kada je riječ o državama regiona, posebno se izdvajaju odnosi s Crnom Gorom, uključujući mogućnost bilateralnog sporazuma o dvojnom državljanstvu, te pitanja položaja srpske zajednice u Hrvatskoj.
Program obuhvata i širenje diplomatske saradnje s državama Afrike, Latinske Amerike i Azije, kao i povećanje humanitarne pomoći palestinskom stanovništvu u Gazi.
Predstavljeni dokument pokazuje da Studentska lista nastoji ponuditi sveobuhvatan vanjskopolitički program, pri čemu pitanja Bosne i Hercegovine, nadležnosti entiteta RS i odnosa prema međunarodnim institucijama zauzimaju posebno mjesto.
