Evropska unija odgodila je punu primjenu novog sistema ulaska i izlaska iz šengenskog prostora (EES) do septembra 2026. godine, čime je državama članicama omogućena dodatna fleksibilnost tokom ljetne turističke sezone.
EES je automatizovani informacijski sistem koji se odnosi na državljane zemalja van Evropske unije, uključujući i građane Ujedinjenog Kraljevstva. Njegova svrha je digitalno evidentiranje ulazaka i izlazaka iz šengenskog prostora, a uključuje obaveznu biometrijsku registraciju putnika, poput uzimanja otisaka prstiju i fotografisanja.
Iako je sistem formalno pokrenut u oktobru 2025. godine, aerodromi i luke prvobitno su imali rok do aprila 2026. da EES u potpunosti uvedu kao obaveznu praksu. Međutim, Evropska komisija je odlučila da 29 zemalja šengenskog prostora dobije produženi i fleksibilniji rok za njegovu primjenu, koji sada traje do početka septembra 2026. godine.
Portparol Evropske komisije za unutrašnje poslove Markus Lamert izjavio je da regulativa o EES-u već predviđa mogućnost prilagođavanja za države članice i nakon završetka početne faze primjene u aprilu. Kako je naveo, postepena implementacija sistema trebala bi biti završena do 9. aprila 2026. godine, prenosi Fena.
Tokom ljeta 2026. godine države članice imat će mogućnost da djelimično suspenduju primjenu EES-a u trajanju od 90 dana, uz mogućnost dodatnog produženja od 60 dana, kako bi se izbjegli zastoji u periodu najvećeg broja putovanja. To znači da će državljani trećih zemalja i dalje prolaziti kroz klasičnu graničnu proceduru, uključujući ručno pečatiranje pasoša.
Razlog za dodatno odgađanje leži u brojnim tehničkim i organizacionim problemima koji su se pojavili tokom dosadašnje primjene sistema. Prag registracije putnika iz trećih zemalja u početnoj fazi bio je postavljen na deset posto, a od 9. januara povećan je na 35 posto, uz proširenje sistema na veći broj aerodroma i luka.
Prema izvještaju koji je krajem prošle godine objavio Airport Council International Europe, postepena primjena EES-a dovela je do značajnog povećanja vremena obrade na graničnim kontrolama, i to i do 70 posto, dok su čekanja u periodima najveće gužve dostizala i tri sata.
Generalni direktor ACI Europe Olivier Jankovec upozorio je da bi šira primjena sistema mogla dovesti do ozbiljnih poremećaja u radu aerodroma i aviokompanija. Kao primjer problema navodi se i aerodrom u Lisabonu, koji je u decembru bio primoran suspendovati primjenu EES-a na tri mjeseca nakon što su čekanja na graničnim kontrolama dostigla i do sedam sati.
Odluka o odgađanju pune primjene EES-a trebala bi, prema ocjenama Evropske komisije, omogućiti državama članicama da se bolje pripreme za tehničke i kadrovske izazove, uz istovremeno smanjenje rizika od velikih gužvi tokom ljetne sezone.