Još jedna politički motivisana provokacija iz bh. entiteta Republika Srpska stigla je kroz saopštenje Boračke organizacije Republike Srpske (BORS), u kojem se 1. mart – Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine – pokušava predstaviti kao datum koji bi, prema njihovom prijedlogu, trebao biti proglašen danom žalosti.
Riječ je o nastavku sve učestalijih javnih istupa i saopštenja iz političkog prostora entiteta RS u kojima se, kroz već poznatu retoriku, nastoje relativizirati i revidirati historijske činjenice o nastanku nezavisne Bosne i Hercegovine, uz ponavljanje narativa koji su odavno predmet političkih, ali i historiografskih osporavanja.
U svom saopštenju iz BORS-a tvrde da 1. mart nije praznik već „datum početka tragičnog sukoba“, navodeći kako je referendum o nezavisnosti 1992. godine bio „nelegitiman“, te ponavljajući niz jednostrano interpretiranih događaja iz tog perioda, koji se u javnosti godinama koriste kao politički argumenti, a ne kao cjelovit historijski kontekst.
Takvi navodi, međutim, zanemaruju činjenicu da je referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine proveden u skladu s tadašnjim zakonima i međunarodnim standardima, te da je njegova legitimnost potvrđena i međunarodnim priznanjem države Bosne i Hercegovine.
Dodik podržao prijedlog
Na saopštenje BORS-a reagovao je i Milorad Dodik, predsjednik SNSD-a, koji je podržao ideju da 1. mart bude proglašen danom žalosti u Republici Srpskoj.
Dodik je na društvenoj mreži X naveo da je „ubistvo srpskog svata i početak rata za žalost“, dodajući kako je, prema njegovom mišljenju, nelogično obilježavati taj datum kao praznik.
Njegova reakcija je još jedan pokušaj nametanja dugogodišnjeg političkog spina kojim se Dan nezavisnosti nastoji prikazati kroz selektivno tumačenje događaja, uz ignorisanje šireg historijskog i međunarodnog konteksta raspada bivše Jugoslavije i demokratske volje građana Bosne i Hercegovine.
Stara retorika u novom pakovanju
Analitičari već godinama upozoravaju da se slična saopštenja periodično plasiraju upravo uoči važnih datuma za državu Bosnu i Hercegovinu, s ciljem izazivanja političkih tenzija i medijske pažnje, pri čemu se koriste pojednostavljene i često kontradiktorne interpretacije prošlosti.
Pokušaji proglašavanja Dana nezavisnosti danom žalosti predstavljaju prije svega politički performans namijenjen unutrašnjoj političkoj publici, a ne ozbiljan institucionalni prijedlog.
Uprkos tome, 1. mart ostaje jedan od ključnih datuma savremene bosanskohercegovačke historije, obilježavan kao dan kada su građani Bosne i Hercegovine na referendumu odlučili o samostalnosti i međunarodno priznatom državnom statusu.